Die vraag heb ik de laatste tijd vaker gehoord. In een winkel, toen de verkoper op ons afkwam; in een restaurant, de ober; aan de telefoon als je een servicelijn belt.
Misschien stel ik me aan, maar ik griezel van die vraag. Ik weet wel dat het goed bedoeld is: de verkoper, de ober, de telefonist probeert vriendelijk te zijn. En dat vind ik ook prettig. Maar het zinnetje klopt niet. Ze bedoelen: 'Wat kan ik voor u dóen'! 'Betekenen' is veel persoonlijker, gaat voor mij veel verder dan 'doen'.
Mensen kunnen immers heel veel voor elkaar betekenen. Bijna alles soms. Je kunt in de wolken zijn van verliefdheid, je kunt nachten wakker liggen van bezorgdheid, je kunt dag en nacht in touw zijn als mantelzorger, je kunt je dagen slijten in leegte en verdriet. Allemaal om een ander. Omdat die ander zoveel voor je betekent.
Maar dat is toch niet wat die verkoper wil?

'Zeg, wie is die Jezus eigenlijk, waar jullie in geloven? Wat betekent hij voor jou?' Moeilijke vragen kan je krijgen als je zegt dat je christen bent. En dan sta je wel eens met je mond vol tanden. Dat hadden de apostelen ook. Johannes, die dit stukje evangelie schreef, probeert het te zeggen met beelden. 'Hij is de goede herder', schrijft hij. Dat hoorden we vorige week. En nu: 'Hij is de ware wijnstok'. Als je met hem verbonden bent, dan leef je pas echt, dan kun er toe doen, dan is je leven zinvol, niet vruchteloos. Dát ervaren de leerlingen: Jezus brengt hen in contact met God, met de wortels van het leven. En dat geeft hun leven zin en betekenis.

Die verbondenheid kan langzaam groeien. Het kan ook inslaan als de bliksem. Zoals bij Paulus, toen hij van zijn paard viel, op weg naar Damascus. Of zoals bij Leo Jacobs. Een Amsterdammer die ongelovig was en ineens God zag. Leo Fijen praat met hem in het programma 'Geloofsgesprek' van vanmorgen (6 mei).
Leo Jacobs was helemaal niet gelovig opgevoed. Hij geloofde echt niet in God. Tot een dag in maart 1997, op een wintersportvakantie in Frankrijk. Daar werd hem in een flits duidelijk dat God wel bestaat. Hij maakte iets mee, een onbeschrijflijke ervaring, een beleving van mystiek geluk. Hij was er behoorlijk van ondersteboven. Het duurde een hele tijd voordat hij het aan zijn gezin durfde vertellen. Zijn vrouw en kinderen zagen wel aan hem dat er wat veranderd was. Hij was ook zo aardig ineens. 'Ben je soms verliefd op een ander', vroeg zijn vrouw. 'Nee', antwoordde Leo, 'ik ben bang dat ik gelovig ben geworden, ik heb God ontmoet.' Maar wat er dan gebeurd was: hij kan het niet uitleggen. Geen woorden kunnen het beschrijven.
'Wat is dat dan, God?', vroeg zijn zoon. Leo Jacobs kwam niet verder dan: 'Licht, God is voor mij Licht'. Geen woorden, maar wel een diep weten. En zo belangrijk voor hem, dat hij er meer mee moest. Zo gebeurde het dat Leo Jacobs, 65 jaar, werd gedoopt en gevormd.

Wat kan God betekenen voor een mens? Wat betekent God voor jou, voor mij? Dat is niet makkelijk in woorden te vatten. 'Licht', zegt Leo Jacobs. 'De ware wijnstok', zegt Johannes. Verbonden zijn met God, is verbonden zijn met de wortels van het leven, aangesloten zijn op de bron van goedheid. En dat geeft hun leven zin.

Maar ook iemand die gelooft, voelt zich niet altijd met God verbonden. Niet altijd weet je je gesterkt door de kracht van het geloof, door de liefde en nabijheid van God. Er zijn periodes, lange periodes soms – ik denk dat we dat allemaal wel weten hier – dat je God niet meer kan vinden, niet in jezelf, niet in de verbondenheid met anderen, niet in de kerk, niet in de natuur.
Is het een fase waar je doorheen moet? Misschien maakt deze fase wel duidelijk dat je het zelf niet kunt organiseren. Hoeveel je ook bidt, hoe vaak je mediteert, je bent afhankelijk van Gods initiatief. Wie weet wordt je er bescheidener van, dankbaarder vanwege het besef dat het allemaal genade is, heel het leven, dat je deel uitmaakt van iets veel groters.
En dat draait de vraag om. 'Wat kan God betekenen voor een mens?' wordt dan 'Wat kan ik betekenen voor God?' Wat kan ik betekenen voor die bron van licht en leven? Hoe kan ik dat licht, dat leven doorgeven in deze wereld?

'Ieder mens heeft het nodig om nodig te zijn', hoorde ik eens. Ieder wil ertoe doen. Je wil iets betekenen; in je familie, in je vriendenkring, in je werk of in de maatschappij. Dat is wat in het christendom 'roeping' heet. Je bent niet overbodig, je bent hartstikke nodig voor God, voor het Licht, voor het Leven.

Gisteren vieren we bevrijdingsdag. Een dag eerder herdachten we de mensen die hun leven gaven voor de vrijheid. Voor de vrede. Door te protesteren, door iemand in huis te verbergen, door grote of kleine daden van menselijkheid. Het gaat er uiteindelijk niet om of je in God gelooft of niet, het gaat erom wat je doet.

Het lezingenboek van de katholieke traditie geeft voor elke zondag drie lezingen aan. Wij lezen er altijd twee. De derde van dit weekend begint zo 'Vrienden, we moeten niet liefhebben met woorden en leuzen maar met concrete daden. Dat is onze maatstaf; daardoor krijgen wij de zekerheid dat we thuishoren bij de waarachtige God.'
Niet zozeer aan je woorden, maar veelmeer aan je daden kun je zien of je verbonden bent met God. Vergeet al die moeilijke redeneringen over God en geloven. Wees niet bang, en doe gewoon wat het Leven, het Licht van je vraagt. Mensen die daden van liefde doen; mensen die het goede doen wat moet gedaan; mensen met rechtvaardige handen. Die doen ertoe. Die betekenen iets. Die zijn verbonden met God.

'Wat kan ik voor U betekenen?'
Nou, doe maar wat daden van liefde; doe maar het goede dat moet gedaan; doe maar wat rechtvaardig is. Dan kun je heel veel betekenen. Bijna alles misschien.

Weekend 05/06 mei 2012