Jes. 45, 1,4-6  en Matteus 22, 15-21

Geld maakt niet gelukkig!
Maar het is wel gemakkelijk als je het hebt, klinkt er dan stilletjes achteraan. Die uitspraak kennen allemaal. En beide zijn waar.

Geld maakt niet gelukkig ... maar wat dan wel?
Gezondheid en liefde zijn immers niet te koop en wel zeer belangrijk voor ons geluksgevoel in het leven. Maar wie elke maand met moeite de eindjes aan elkaar kan knopen, de kinderen niets extra’s kan geven en zelfs tegen gewone dingen als zwemles of een sportclub ‘nee’ moet zeggen, zal de overtuiging hebben dat geld wel degelijk bijdraagt aan het levensgeluk.

Geld is een heel wonderlijk iets. Het beheerst, of we willen of niet, ons leven. Wie te weinig geld heeft om van te leven, kan moeilijk aan iets anders denken. En wie veel geld heeft zal zich steeds afvragen bij welke bank hij het beste terecht kan, hoe het met de aandelen gaat, waar de hoogste rente is te halen. Geld moet immers groeien is de slogan.

Sinds een aantal weken is wereldwijd  een wonderlijke beweging aan de gang de Occupy-beweging. Het is begonnen in Amerika met Occupy-Wallstreet. Het beursplein in New York is bezet om te demonstreren en sociale en economische rechtvaardigheid te eisen. De acties zijn gericht tegen het huidige financiële systeem. Een systeem waar de rijker alleen maar rijker en de armen armer worden.
Dit weekend zijn er ook acties in Den Haag en Amsterdam. Vrijdag stond in het dagblad Trouw een interview met sympathisanten. Eén van hen zegt: “Natuurlijk raken de gevolgen van de crisis mij als kunstenaar, maar meer zorgen maak ik mij over de afkalving van de publieke sector als geheel. Minder ruimte voor kunst, maar ook voor natuur, voor wetenschap, voor solidariteit met zwakkeren, voor vreemdelingen en voor alles wat afwijkt van een kunstmatige norm van privaat succes en efficiëntie. Wij eisen een andere manier van denken.
Occupy-acties zijn bezettings-acties van beurspleinen, om een tegen geluid te geven tegen de manier waarop de financiële wereld het gewone leven van mensen bezet. Een systeem dat gericht is op steeds meer geld met geld te verdienen.
Er is dus een andere manier van denken nodig ...

Mogelijk kunnen we daarvoor inspiratie halen uit het evangelie van vandaag, met de centrale zin: Geef aan de keizer wat de keizer toekomt en aan God wat aan God toekomt.
Het lijkt op het eerste gehoor een kort en duidelijk verhaal. De achtergrond in die tijd was zeer complex. Het volk van Israël ging gebukt onder de macht van de Romeinse bezetter. Maar zoals de geschiedenis heeft geleerd zijn er ook altijd mensen die daarvan profiteren.
De tegenstanders van Jezus zijn eropuit om hem in de val te lokken. Als hij weigert belasting te betalen, kan hij aangeklaagd worden voor opruiïng tegen de bezetter. Als hij de belasting goedkeurt, laat hij de gewone gelovige Joden en zijn trouwe volgelingen in de steek. Zijn reactie is slim en gevat. Hij zegt: laat me de belastingmunt eens zien?

Dat betekent in elk geval dat Jezus zelf de munt met de afbeelding van de keizer niet bij zich draagt. Daarmee geeft hij indirect een belangrijk statement af! Namelijk dat hij niet aan de kant staat van de bezetter.
De Romeinse munten waren voor de Joden een doorn in het oog, onder andere vanwege de beeltenis van de keizer die zichzelf als god beschouwde. Het voert terug op het boek Exodus waar staat: “U zult geen godenbeelden maken, geen enkele afbeelding van iets dat in de hemel hier boven is of van iets beneden op de aarde ….”.  Geen afgodsbeelden waarvoor je je ter aarde zult buigen.
De Eeuwige is niet in beelden te vatten.

Als Jezus zegt: “Geef aan de keizer wat van de keizer is en aan God wat van God is”.
Dan zegt hij: geef dat geld maar terug!
Je moet het niet eens willen hebben.
Die tegenbijbelse munten mag –ie houden. Evenals zijn goddelijke pretenties.
Want hoezo een keizer die op de stoel van God wil zitten?
Bevrijd je van die munten!
zodat je weer aan God kunt geven wat van God is: de erkenning van zijn koningschap in deze wereld.

Jezus geeft geen antwoord op de vraag die hem wordt gesteld over wel of geen belasting te betalen. Hij vraagt eigenlijk naar de relatie die men heeft met God. Jezus stelt de mensen voor de keuze om muntdragers of beelddragers te zijn. Als we ervoor kiezen om muntdragers te zijn dan is geld en de buitenwereld bepalend voor wie of wat we zijn. We laten het van anderen afhangen.

Als we beeldragers willen zijn, dan is er ruimte in je leven om jezelf te ervaren als geschapen naar Gods beeld en gelijkenis.
Dan is er ruimte om je  doen en laten af te stemmen op goddelijke waarden als liefde en trouw, rechtvaardigheid en aandacht voor de minste. Dan is er zorg voor de Schepping en de aarde
Dan klinkt er het lied:

Zijn Woord wil deze wereld omgekeerd,
dat lachen zullen zij de wenen,
dat wonen zal wie hier geen woonplaats heeft,
dat dorst en honger zijn verdreven,
mensen zullen ander mensen zijn,
de bierkaai wordt een stad van vrede

De activisten van de Occupy-beweging zijn op zoek naar een ander denken. Het evangelie helpt ons om dat andere denken mee vorm te geven, en dan gaat het niet om de macht van het geld.
Maar geven we God wat God toekomt: dat we medewerkers zijn aan het Rijk van Vrede en gerechtigheid.

Weekend 15/16 oktober 2011