Jona 3,1-5.10  en Marcus 1,14-20

Het boek van de profeet Jona in het oude testament is klein en fijn. Het is een fijnzinnig boek over een weerbarstig mannetje.
Jona wordt door JHWJ geroepen om naar Nineve te gaan en het volk tot de orde te roepen. Jona heeft daar geen zin in. Hij vlucht met de boot naar Tarsis. En terwijl Jona onder in het schip heerlijk ligt te slapen steekt er een zware storm op. Het schip dreigt te vergaan.
Als duidelijk wordt dat Jona mogelijk de oorzaak is van het zware weer, wordt hij overboord gejonast en opgeslokt door een grote vis. In de buik van de vis verblijft hij drie dagen. Daar in het donker, op de bodem van het bestaan bidt Jonas tot God en smeekt om genade. De vis spuwt Jona uit op het land.

En weer wordt Jona geroepen door JHWJ om naar Ninive te gaan. Dit keer is er voor hem geen ontkomen aan en begint aan zijn reis. Als de mensen van Nineve horen wat Jona hen te zeggen heeft, bekeren zij zich, zelfs de koning legt zijn mantel af en roept op tot vasten en boete. God ziet dit en komt terug op zijn bedreiging de gehele stad te verwoesten. Jona is boos over zoveel mildheid en barmhartigheid. Voor hem hoeft het allemaal niet meer.

God wil Jona laten begrijpen waarom hij zo gehandeld heeft. Daarom laat hij in één dag een wonderboom groeien, zodat Jona heerlijk in de schaduw kan zitten. De volgende nacht verdwijnt de boom weer. Jona is boos en verdrietig tegelijk.
Emoties die God ook had ten aanzien van Nineve, maar als het volk zich verbindt en tot inzicht komt is God hen genadig.
Het is tot slot de vraag aan Jona om zich te verbinden met die mildheid en barmhartigheid van God.

Het is een mooi verhaal waarin we misschien ook wel iets van onszelf herkennen. Jona worstelt met God, met zichzelf en met zijn missie.

Al onze keuzes zijn keuzes tussen Tarsis en Nineve! Kiezen voor Tarsis is kiezen voor de gemakkelijke weg. In Tarsis is het leven goed, de missie is er geslaagd en de mensen leven in harmonie. Je zou er zo bij willen zijn.
Maar in Nineve is nog veel te doen, het leven is er zwaar. Er is onrecht en misbruik, geweld, honger en discriminatie. Er zijn daklozen, vele zieken en mensen die lijden. Het leven is er geen feest en het liefst kijk je de andere kant op. Dan merk je bij jezelf dat je ook liever naar Tarsis gaat en voor je weet zit je op het schip.

Om daar te ontdekken dat je niet weg kunt lopen voor je opdracht of je roeping. Want ook op het schip blijkt het niet gemakkelijk en komt het leven in zwaar weer.
Hebben we dan de moed om ons te laten jonassen? Om af te raken van zelf gekozen eigenbelang. Hebben we de moed om ons te laten jonassen en de diepte in te gaan.

Om kopje onder te gaan in de volle zee van het leven, en de vragen van het leven toe te laten. Allereerst mijn eigen vragen: over mijn kwetsbaarheid, mijn twijfel, mijn geraakt-zijn. Die duik in de diepte heeft te maken met inkeer, je naar binnenkeren om te begrijpen wat voor jou / voor mij belangrijk is.

Het is moedig van Jona om zich zo in het diepe te laten gooien, maar daarvoor heeft hij wel mensen nodig. Mensen die hem duidelijk maken dat hij verkeerd zit. Dat hij op de loop is voor zijn opdracht, voor zichzelf en voor zijn God.

Op de bodem van het bestaan, diep in de zee en omgeven door duisternis is Jona helemaal teruggeworpen op zichzelf. Hij gaat spontaan bidden. Hij zoekt naar God.
Pas dan is het mogelijk om naar zichzelf te kijken en zijn lot in God’s hand te leggen. Zich toe te vertrouwen aan een vaag weten.
We moeten nu niet denken dat  daar in de buik van de vis voor Jona opeens het licht verschijnt. Het is geen glad en snel bekeringsverhaal. Het is vertwijfeling, tasten en zoeken  naar steun bij God, om zijn spijt te betuigen en om genade te smeken.

Wanneer hij dan weer grond onder zijn voeten heeft, lukt het hem om zijn reis naar Nineve te aanvaarden en zijn opdracht uit te voeren en met succes!
De mensen luisteren naar hem. En Nineve verandert. Waar verdeeldheid heerste groeit verbondenheid. Waar fraude en achterdocht floreerde wordt lief en leed gedeeld.
Er groeit een gemeenschappelijk visioen van vrijheid.
Structurele veranderingen vinden plaats omdat mensen zich met elkaar verbinden.
Er is zorg en aandacht voor elkaar
De leiders worden één met het volk.
En God zag dat het goed was!

Hier toont zich ook de weerbarstigheid van Jona. Hij lijkt minder tevreden. Hoewel hij zelf zegt: U bent een God die genadig is en liefdevol, geduldig en trouw, tot vergeving bereidt is het voor hem moeilijk zich daar van binnenuit mee te verbinden.
Jona geeft zich niet snel gewonnen. Hij laat ons zien hoe groot de worsteling kan zijn om je leven in dienst te stellen van God. En tegelijkertijd laat hij zien dat wanneer je geroepen wordt om goed te doen, je daar ook niet aan kunt ontkomen.
Naar Tarsis gaan, de andere kant opkijken bij leed en ellende, doen alsof het verdriet van de ander jou niet aangaat, zijn geen opties meer. We hebben allemaal de opdracht om naar Nineve te gaan. Nineve staat symbool  voor de samenleving waarin wij leven.

God blijkt groter en ruimer, en tot meer in staat dan Jona als profeet kan bevatten. Maar de mildheid en barmhartigheid van God, gaan niet aan Jona voorbij noch aan de mensen van Nineve, omdat ze zich met elkaar verbinden en samenwerken aan een nieuwe toekomst.
Moge dat ook voor ons zo zijn.

Weekend 21/22 januari 2012