Overweging boeteviering 14 April 2022 – Trees Versteegen

Dit is een week van de tranen. Tranen die ons te wachten staan, tranen van pijn, van verdriet, van vreugde, van dankbaarheid. En nu, de tranen van berouw.

We hebben de tranen van berouw zojuist in ons beweeglijke tranenmobiel  geplaatst.

Tranen zijn bijna nooit het een of het ander. Ze zijn nooit herleidbaar tot een gebeurtenis, of een soort emoties. Als je huilt – uit vreugde- omdat je gewonnen hebt in de sport, dan is dat misschien omdat je net terugkwam van een blessure. Je vreugdetranen tranen gaan dan ook over de moeite die het kostte om terug te komen.

Zo is dat ook met tranen van berouw. Ze zijn gemengd. Als een ouder een kind betrapt op een mini-  ondeugendheid, kan het vol tranen schieten. Een kleine mengelmoes van van schaamte, schrik en spijt, voor de ogen van wie je houdt.

We zien het bij Petrus. Uit angst, of wat is het, ontkent hij dat hij hoort bij de man van Nazareth. Maar hij hoort wel bij hem, hij houdt zelfs van hem, volgt hem, heeft hem zijn eeuwige trouw belooft. Maar hij zegt: ik ken hem niet eens. Als de haan kraait huilt hij. Het zijn tranen van berouw.

Tranen van berouw  of spijt, huil je, zegt paus Franciscus: “omdat je niet hebt liefgehad en dat komt voort uit het feit dat andermans leven je aan het hart gaat. In dit geval huil je omdat je geen recht doet aan de Heer die zoveel van ons houdt. Het gevoel het goede te hebben nagelaten, stemt ons bedroefd” . (tot zover paus Franciscus).  Petrus houdt van Jezus. Van God. Daarom huilt hij.

Bij de voorbereiding van de viering (en nu) is de oorlog in de Oekraïne in volle gang. We bidden vaak, gezamenlijk en misschien ook alleen, voor de slachtoffers die deze oorlog met zich meebrengt. Misschien overkomt u wat mij ook overkomt, dat ik dan volloop met tranen. Het zijn niet alleen tranen van verdriet over de dood van zovelen, maar ook  tranen van spijt en machteloosheid: hoe kon en het gebeuren dat er zoveel mensen sterven vanwege de blinde machtswellust van enkelen. Het zijn dezelfde tranen als die we elk jaar op 4 mei huilen, om de doden van de tweede wereldoorlog: zo onnodig, zo machteloos, zo met lege handen.

Tranen van berouw zijn er niet alleen van personen. Ze zijn er dus ook van de wereld. De wereld huilt tranen van berouw. Misschien is een goed woord  be-rouwen. Laten we dus met elkaar be-rouwen, om wat er gebeurt buiten onze handen. 

De liefde, de machteloosheid. Je kunt tranen van spijt of berouw huilen, om iets waar je zelf niks aan kunt doen, en waar je wel betrokken bij bent. Dat kan je kind zijn, dat een verslavingsprobleem heeft. Je kunt er niks aan doen, maar toch voel je spijt. Dat kan een broer, een naaste zijn, die tekeer gaat tegen een ander, het is niet jouw woede, maar toch schieten de tranen je in de ogen. Het kan een vluchtend kind zijn op t.v. of social media, je wilt het wel met open armen ontvangen, maar dat gaat niet. Dan wellen de tranen van spijt.

In je sociale relaties, in de machteloosheid van de wereld. Het kan ook zijn dat je iemand pijn hebt gedaan, en je dat ook realiseert. Dat is het mooie van de tranen van spijt. Het is- klassiek gezegd- niet alleen de zonde- maar ook dat je je echt realiseert dat iets fout was. Paus Franciscus zegt: “Dat is de zonde voelen. Die mensen zeggen: “Ik heb iemand van wie ik houd, pijn gedaan”, en dat doet zoveel pijn dat ze ervan moeten huilen. God zij geprezen dat die tranen dan komen!”

Tranen van berouw zijn tranen van genade. Het zijn geen donkere tranen, maar tranen van liefde.

Twee lezingen hoorden we. Petrus die bitter huilt. En de lezing uit het boek openbaringen: “‘Gods woonplaats is onder de mensen, hij zal bij hen wonen. Zij zullen zijn volk zijn en God zelf zal als hun God bij hen zijn. Hij zal alle tranen uit hun ogen wissen. Er zal geen dood meer zijn, geen rouw, geen jammerklacht, geen pijn, want wat er eerst was is voorbij.’

Het is geen een op een oplossing. het zou goedkoop zijn, om te zeggen of te denken dat Jezus alle zonde oplost, alle oorlog beëindigt, alle kinderen beschermt, alle vrede als vanzelf openbaart.

De tekst drukt een verlangen uit. Het verlangen is de plaats waar God onder ons woont. Daar heeft God zich genesteld. Wie tranen van berouw huilt- geschrokken, beschaamd, blijkt te kunnen liefhebben,   blijkt te kunnen inzien waar het fout gaat, blijkt begaan bij anderen, toont verantwoordelijkheidsgevoel en weet ook waar de machteloosheid woont. Dat is het begin van het einde van de zonde. Wat eerst was is voorbij.

Als wij dan God vragen om ontferming, vandaag, en morgen, en als wij verlangen dat onze zonden worden weggewist, door God, door Jezus,

als we staan aan het begin van een week, waarin we machteloos toekijken hoe de rechtvaardigen van de wereld, worden gekruisigd en vermoord,

laten we dat in tranen doen en bidden: zoals in ons kyriegebed: Deze chaos, open onze harten, Neem onze onzekerheid weg, breng liefde, Ontferm u over ons. Ontferm u over ons.

Geplaatst in Preken.