Overweging Witte Donderdag 2022 – Trees Versteegen

Op de avond dat Jezus met zijn joodse vrienden de bevrijding uit Egypte viert, de Pesach, knapt hij ook het vuile werk op. Hij wast de voeten van zijn vrienden. Het is een werk van bevrijding.

Maar laten we beginnen bij onze eerste bevrijding,  de Pesach, de uittocht uit Egypte. Het joodse volk leeft als slaven in Egypte.  Een slaaf is een slaaf,  omdat hij zijn meester dient en moet doen wat hem wordt opgedragen. De joodse slaven hebben het slecht in Egypte. Ze doen het barre werk, waar de handen van stuk gaan, de voetzolen gekloofd zijn, de huid uitdroogt door de zon.  We horen vandaag een klein stukje uit het uittochtverhaal: als zij zich klaarmaken voor de reis en vlak daarvoor nog een maaltijd nemen, met elkaar.

Die tocht wordt geen mooie trektocht met een licht gewicht hikingrugzak. Als het meegenomen voedsel op is, is er honger. Ze zijn bang. Worden ze niet achterna gezeten door de farao? Hebben ze de goede keuze gemaakt door te vertrekken? Het is een vuile tocht van bloed, zweet en tranen. Daarom bewaren wij de zoute tranen.

Maar uiteindelijk, uiteindelijk zullen ze het land van bevrijding binnengaan. God heeft hen gebracht en zal hun tranen drogen. Die zaaiden in tranen, die keren met lachen en juichen.

Dat vieren Jezus en zijn vriendinnen en vrienden.  Ze herinneren zich onderdrukking, een vuile tocht, vol tranen, waar God hen bevrijdde.

Ongetwijfeld is de tafel mooi gedekt, met het voedsel, de bijgerechten, het zout van de tranen, de rituelen, die herinneringen aan die tocht. Zoals pastor Joska straks vertelde. Maar eerst knapt Jezus het vuile werk op.

Ik probeer voor ogen te halen wat dat is, vuil werk. Veel wijkbewoners, ook parochianen, verzamelen zwerfvuil in de wijk. Dan vind je soms vuil dat je eigenlijk niet wil tegenkomen. Het vuile werk gebeurt in de zorg, uit en thuis.  Als zieken en ouderen niet meer voor hun eigen lichaam kunnen zorgen, of thuis, voor kinderen, voor elkaar. We maken onze handen in liefde vuil voor degenen voor wie we zorgen. En wat te denken van de mannen in een oorlog, die het vuile werk opknappen voor hun leiders in Oekraïne, of andere oorlogen. Pijnlijk verdrietig vuil.

Aan de voeten van de leerlingen kleeft ook vuil. En Jezus biedt aan dat te wassen. Hij doet het werk van een slaaf. Hij buigt diep voor zijn leerlingen en heeft een linnen doek omgeslagen. Handig, zou je denken, als je voeten wilt drogen, maar zou het ook een verwijzing kunnen zijn, naar het linnen doek waarin zijn dode lichaam straks gewikkeld zal worden?

Jezus wil zich bezighouden met het vuil van een ander. Vuil werk is misschien een te hard woord voor dienstbaarheid.

Maar ik denk echt dat Jezus het vuile van anderen niet heeft geschuwd. Hij raakte melaatsen aan, kroop door het stof, riskeerde de stenen van de menigte, en riep besmette zieken ten leven. Uiteindelijk zal hij daarom sterven sterven.

Petrus kan dat vuile werk van Jezus moeilijk onder ogen zien. Hij wil het niet.  Hij laat zijn beste vriend niet dichtbij zijn vuil komen. Nee, nee, ik niet, ik kan het zelf! Maar daar grijpt Jezus in: begrijp je het dan niet?  Ik ben gekomen om het vuile werk op te knappen. Jullie zijn mijn leerlingen en volgelingen. Zo zul je er zijn voor elkaar, dat je die dienstbaarheid toont aan elkaar. Laat het zien, vermijd het niet.  Denk niet dat je het zelf kunt oplossen. Je hebt elkaar nodig. Ik knap het vuile werk op, doen jullie dat straks dan ook?

Witte donderdag. We vieren het feest van de gemeenschap van alle gelovigen. We delen elkaars verhalen, over hoe de onderdrukking was. Over hoe God onder ons woont, telkens weer. We dopen ons voedsel spreekwoordelijk in de zoute tranen, waarmee we ons de tranen herinneren van slechte en van goede tijden.

Dat is wat een gemeenschap van gelovigen doet. We hebben weet van elkaars vuil, of niet, maar zijn in elk geval betrokken. We hebben elkaar lang niet gezien. En misschien elkaar lang niet in de ogen gekeken. Ieder heeft de eigen goede en slechte tijden meegemaakt. We zijn hier om elkaars vreugde en verdriet te delen. Kijk elkaar eens aan, en groet elkaar, als teken van herkenning.

Vandaag ontvangen we zijn brood en wijn. We vieren de eucharistie. We delen brood en wijn tot zijn gedachtenis.  Heilige momenten voor de gemeenschap van gelovigen. Ze helpen ons herinneren, elke keer opnieuw: aan het vuile werk, aan de liefde, het lijden, de opstanding.

Dit is wat Jezus zegt: deel tot mijn gedachtenis. Doe zoals ik. Wat ik voor jullie heb gedaan, moeten jullie ook doen. Amen.

Geplaatst in Preken.